Yapım Eki Çekim Eki Arasındaki Fark

Yapım Eki ile Çekim Eki Arasındaki Fark Nedir?

Ekler tek başına anlamsız olan, sözcüğün köküne sonradan eklenen parçacıklardır. Sözcüğe eklendiğinde anlamı etkileyip etkilememesi bakımından ekler ikiye ayrılır.

Yapım Eki: Sözcüklere eklenince onlardan yeni sözcükler türeten eklerdir. Başka bir deyişle eklendiği kelimeye yeni anlamlar katan, anlamı değiştiren ekler yapım eki olarak adlandırılır.

Kulak: bir organ adı
Kulak-lık: kulağa takılan bir araç

Yukarıdaki örnekte “-lık” eki eklendiği kelimeye yepyeni bir anlam kazandırmıştır.

Tamir: Bir şeyi onarmak, yapmak
Tamir-ci: Tamir işiyle uğraşan kimse

Gördüğünüz gibi yapım ekleri kelimelerin anlamını değiştiriyor. Hala anlamayan var mı? Yok.

Çekim Eki: Eklendiği sözcüklerden yeni sözcükler türetmeyen eklerdir. Yani çekim ekleri sonradan eklendiği kelimenin anlamını değiştirmeyen eklerdir. Sadece çokluk, bulunma, ayrılma, yönelme, belirtme, kip ve kişi, aitlik gibi durumları ifade ederler.

Oku-yor: kip eki almış, anlamda değişme yok.
Sınıf-ta: Bulunma hali eki almış, anlam sınıfla ilgili, anlamda değişme yok.
İnsan-lar: Çokluk ifade ediyor, anlamı değiştirmemiş.

Gördüğünüz gibi çekim ekleri anlam değişikliği meydana getirmiyor.

Yapım Eki ve Çekim Eki Nedir Kısaca

Yapım eki eklendiği sözcükten yeni sözcükler türeten eklere denir. Çekim eki ise eklendiği sözcükten yeni kelimeler türetmeyen ekler demektir. Yani yapım eki alan bir sözcüğün anlamı değişir, sözcük yepyeni bir anlam kazanır. Ancak çekim eki sözcüğe eklenince ortaya yeni bir anlam çıkmaz. Yapım eki ve çekim eki nedir sorusunun cevabı kısaca bu şekilde açıklanabilir. Yapım eki ve çekim ekine örnek verelim. Simit kelimesine yapım eki olan –ci ekini ekleyelim. Simitçi oldu. Görüldüğü gibi simit yiyecek anlamındayken, simitçi sözcüğü yapım eki alarak simit satan kişi anlamı kazandır. Yani kelimenin anlamı değişti, yeni bir sözcük türedi.

Simit kelimesine çekim eklerinden biri olan “-ler” çokluk eki ekleyelim. Simitler oldu. Burada ise anlam aynı yine simit, yiyecek olarak kullanıldı. Sadece sayısı artmış oldu. Yapım eki ile çekim eki arasındaki fark nedir diye soran olursa şöyle açıklayalım. Yapım eki yeni kelime türetirken, çekim ekleri kesinlikle yeni bir kelime oluşturmaz. Yani çekim eki alan bir sözcük başka bir anlam kazanmaz. Çekim eki alan bir kelime çokluk, aitlik, yönelme, belirtme, bulunma, ayrılma bildirir. Kısacası çekim eki geldiği sözcüğe eklenince ortaya yeni anlama sahip bir sözcük çıkarmaz. Yapım eki alan kelimeye türemiş kelime veya gövde denir.

Yapım eki örnekleri: şeker-li/ tuz-suz/ kitap-çı/yağmur-luk/ orman-sız
Çekim eki örnekleri: şeker-i/ tuz-dan/kitap-ta/yağmur-un/ orman-lar

Yapım eki ve çekim eki nedir diye düşünenler bu yazıyı okuduktan sonra inşallah konuyu anlamışsınızdır.

Post a Comment

Daha yeni Daha eski